Oldtimervrijstelling en APK: wat u als Healey-eigenaar moet weten

·

Oldtimervrijstelling en APK: wat u als Healey-eigenaar moet weten

Er bestaat een hardnekkig misverstand onder eigenaren van klassieke Britse sportwagens: de gedachte dat een auto die oud genoeg is, automatisch buiten alle regelgeving valt. Wie met een Austin-Healey uit de jaren vijftig of zestig over Nederlandse wegen rijdt, bevindt zich echter in een juridisch landschap dat nauwkeuriger is dan menigeen vermoedt. In deze bijdrage wil ik u door de relevante bepalingen loodsen, met de kanttekeningen die iemand kan plaatsen die zelf jarenlang heeft geprobeerd een gerestaureerde Healey door de periodieke keuring te loodsen.

De grens van veertig jaar en wat die werkelijk betekent

De Nederlandse wetgeving hanteert een leeftijdsgrens van veertig jaar voor de zogenoemde oldtimervrijstelling, een begrip dat in de praktijk minder eenduidig is dan het klinkt. Een voertuig dat ouder is dan veertig jaar, hoeft in beginsel geen periodieke APK-keuring meer te ondergaan — maar dat betekent geenszins dat u als eigenaar gevrijwaard bent van iedere verplichting. De auto moet nog steeds verkeersveilig zijn, de verlichting dient te functioneren, en de remmen moeten voldoen aan de eisen die de Wegenverkeerswet stelt. Wie dat laatste onderschat, heeft de wet verkeerd gelezen.

Ik heb in mijn eigen geval, met de 3000 Mark III die ik in 1984 als een ontmanteld geraamte aanschafte, ondervonden dat de overgang van APK-plichtig naar vrijgesteld meer administratieve zorgvuldigheid vereist dan men zou verwachten. Het chassisnummer moet eenduidig kloppen met de kentekenregistratie, en bij een auto waarvan de carrosserie ooit gedeeltelijk is vervangen — zoals bij mij het geval was met de rechterzijde na een aanrijding die de vorige eigenaar verzweeg — kan die eenduidigheid al snel problematisch worden. Het Rijksinstituut voor Wegverkeer, tegenwoordig de RDW, houdt de historische kentekengegevens bij, maar de nuances van een Brits chassisnummer uit 1963 zijn niet altijd even soepel in het Nederlandse systeem te verwerken.

De vrijstelling geldt overigens voor de periodieke APK, niet voor de motorrijtuigenbelasting. Op dat laatste punt bestaat eveneens een vrijstelling voor oldtimers — zij het dat die regeling in de afgelopen decennia herhaaldelijk is herzien en aangescherpt. Voor wie zekerheid wil over de actuele stand van zaken, verwijs ik naar de officiële informatie van de Rijksoverheid, waar de voorwaarden voor zowel de APK-vrijstelling als de belastingvrijstelling helder zijn samengevat. Ik raad u aan die pagina’s met enige regelmaat te raadplegen, want de regelgeving is niet statisch.

Wat de APK-vrijstelling niet dekt: technische verplichtingen blijven bestaan

Hier wil ik een punt rechtzetten dat ik in gesprekken op klassieke evenementen — de Tulpenrally, de Eifelklassik, de Schotse Highlands Tour — met enige regelmaat hoor: de opvatting dat een vrijgestelde oldtimer per definitie niet meer hoeft te voldoen aan technische minimumeisen. Dat is onjuist, en het is een misvatting die u bij een verkeerscontrole in een ongemakkelijke positie kan brengen.

De Wegenverkeerswet 1994 stelt in artikel 5 dat het eenieder verboden is zich zodanig te gedragen dat gevaar op de weg wordt veroorzaakt of kan worden veroorzaakt. Een Healey met defecte remmen, een gebarsten voorruit of niet-functionerende achterlichten valt daar zonder meer onder, ongeacht of de auto veertig, vijftig of zestig jaar oud is. In de praktijk betekent dit dat u als eigenaar van een vrijgestelde oldtimer een grotere eigen verantwoordelijkheid draagt dan de eigenaar van een moderne auto die jaarlijks door de keuring gaat: er is geen externe instantie die de staat van uw voertuig periodiek controleert, en de consequenties van een technisch falen liggen volledig bij u.

Voor een Healey-eigenaar vertaalt die verantwoordelijkheid zich naar een aantal concrete aandachtspunten. De rembekrachtiging — of het ontbreken daarvan, want de vroege 3000-modellen hadden een systeem dat naar hedendaagse maatstaven weinig marge laat — vereist regelmatige inspectie van de cilinders en leidingen. De remvloeistof in een Healey die slechts beperkt wordt gebruikt, absorbeert vocht op een manier die de kookpuntdaling versnelt; ik vervang die vloeistof bij mijn eigen auto ieder jaar, ongeacht het aantal gereden kilometers. De stuurkolom, de kogelgewrichten aan de voorzijde en de conditie van de Dunlop-wielen zijn punten die ik bij iedere technische inspectie die ik zelf uitvoer, systematisch doorloop.

Wat betreft de verlichting: de originele Lucas-armaturen op een Healey uit de vroege jaren zestig zijn ontworpen voor gloeilampen met een vermogen dat destijds als toereikend werd beschouwd voor wegen zonder moderne wegmarkering en zonder het huidige verkeersdichtheid. Wie ‘s avonds op de snelweg rijdt — iets wat ik zelf vermijd, maar wat ik anderen niet kan verbieden — doet er verstandig aan de elektrische installatie grondig te laten nakijken. De aarding op een gerestaureerde Healey is notoir onbetrouwbaar als er tijdens de restauratie niet bewust aandacht aan is besteed, en een slechte aarding manifesteert zich bij de verlichting eerder dan ergens anders.

Importeren, omkatten en de Nederlandse kentekenregistratie van een Britse klassieker

Een thema dat ik in dit verband niet onbesproken wil laten, is de registratie van een Healey die vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Nederland wordt overgebracht — iets wat in de decennia na de introductie van de oldtimervrijstelling met enige regelmaat is gebeurd, en wat een specifieke reeks administratieve stappen vereist die niet altijd even soepel verlopen.

De Austin-Healey werd in de jaren vijftig en zestig in grote aantallen geëxporteerd naar de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, en een deel van die auto’s heeft sindsdien een omgekeerde reis gemaakt: vanuit Californië of Texas terug naar Europa, soms via Engeland, soms rechtstreeks naar het continent. Een Healey die in Amerika heeft gereden, heeft doorgaans een VIN-plaat die afwijkt van de Britse chassisnummernotatie, en die afwijking kan bij de Nederlandse RDW-registratie tot vragen leiden. De commissioning numbers die in de Donald Healey Motor Company-archieven zijn vastgelegd — en waarvan de British Motor Industry Heritage Trust kopieën kan verstrekken — zijn daarbij onmisbaar als documentatie.

Bij de Nederlandse registratie van een geïmporteerde Healey wordt doorgaans een identiteitsonderzoek uitgevoerd door de RDW. Dat onderzoek omvat een fysieke inspectie van het voertuig, waarbij het chassisnummer wordt geverifieerd en de technische staat globaal wordt beoordeeld. Voor een auto die volledig is gerestaureerd maar waarvan de carrosserie ooit gedeeltelijk is vernieuwd, kan dat onderzoek meer tijd in beslag nemen dan men aanvankelijk verwacht. Ik spreek hier uit ervaring: de registratie van mijn eigen Healey heeft destijds drie maanden geduurd, deels omdat de RDW-inspecteur twijfelde over de herkomst van een deel van de vloerplaat dat ik had vervangen met nieuw staal van een Britse leverancier.

Het is ook in dit verband dat ik wil wijzen op het belang van een nauwkeurig bijgehouden restauratiedossier. Wie van het begin af aan fotodocumentatie bijhoudt van iedere stap in de restauratie — van het strippen van de carrosserie tot het opbouwen van de motor — beschikt over een dossier dat bij registratievragen en bij eventuele discussies over de originaliteit van de auto onschatbare waarde heeft. Ik heb mijn eigen dossier inmiddels in drie ordners ondergebracht, aangevuld met facturen van leveranciers als Moss Europe en Heritage Spares, en ik heb nooit spijt gehad van die zorgvuldigheid.

Een bijzonderheid die ik wil toevoegen voor wie een Healey importeert die oorspronkelijk links gestuurd was — en dat geldt voor een deel van de Amerikaanse marktexemplaren — is dat ombouw naar rechts stuur in Nederland niet verplicht is. Een linksgestuurd voertuig mag gewoon worden geregistreerd, mits de verlichting is aangepast aan het Nederlandse verkeer: de koplampen moeten zodanig zijn afgesteld dat zij het tegemoetkomende verkeer niet verblinden. Dat is een technische aanpassing die bij een Healey met originele Lucas-koplampen niet bijzonder ingewikkeld is, maar die wel correct moet worden uitgevoerd en bij de registratie-inspectie wordt gecontroleerd.

Tot slot

De regelgeving rond oldtimers in Nederland is geen obstakel, maar een kader dat — mits men het goed begrijpt — tamelijk goed aansluit bij de praktijk van een eigenaar die zijn auto serieus neemt. De APK-vrijstelling geeft u de ruimte om uw Healey te onderhouden op de manier die past bij een voertuig van deze leeftijd en complexiteit, zonder de druk van een jaarlijkse keuring door een instantie die weinig affiniteit heeft met de eigenaardigheden van een Britse sportwagen uit de vroege jaren zestig. Maar die vrijheid veronderstelt kennis: kennis van de technische staat van uw auto, kennis van de wettelijke minimumeisen die onverminderd van kracht zijn, en kennis van de administratieve procedures die gelden bij import en registratie. Wie die kennis heeft, rijdt met een gerust hart. Wie haar mist, rijdt met een risico dat hij zichzelf niet moet toewensen.

Meer om te lezen